Wybrane zachowania zdrowotne oraz czynniki ryzyka raka piersi w grupie pielęgniarek województwa lubelskiego i podkarpackiego = Selected health behaviours and risk factors of breast cancer in nurses group from Lublin and Subcarpathian provinces

Ewa Smoleń, Beata Dobrowolska

Abstract


Smoleń Ewa, Dobrowolska Beata. Wybrane zachowania zdrowotne oraz czynniki ryzyka raka piersi w grupie pielęgniarek województwa lubelskiego i podkarpackiego = Selected health behaviours and risk factors of breast cancer in nurses group from Lublin and Subcarpathian provinces. Journal of Education, Health and Sport. 2016;6(7):346-358. eISSN 2391-8306. DOI http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.57969

http://ojs.ukw.edu.pl/index.php/johs/article/view/3697

 

 

 

The journal has had 7 points in Ministry of Science and Higher Education parametric evaluation. Part B item 755 (23.12.2015).

755 Journal of Education, Health and Sport eISSN 2391-8306 7

© The Author (s) 2016;

This article is published with open access at Licensee Open Journal Systems of Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz, Poland

Open Access. This article is distributed under the terms of the Creative Commons Attribution Noncommercial License which permits any noncommercial use, distribution, and reproduction in any medium,

provided the original author(s) and source are credited. This is an open access article licensed under the terms of the Creative Commons Attribution Non Commercial License

(http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/) which permits unrestricted, non commercial use, distribution and reproduction in any medium, provided the work is properly cited.

This is an open access article licensed under the terms of the Creative Commons Attribution Non Commercial License (http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/) which permits unrestricted, non commercial

use, distribution and reproduction in any medium, provided the work is properly cited.

The authors declare that there is no conflict of interests regarding the publication of this paper.

Received: 15.06.2016. Revised 09.07.2016. Accepted: 09.07.2016.

 

 

Wybrane zachowania zdrowotne oraz czynniki ryzyka raka piersi w grupie pielęgniarek województwa lubelskiego i podkarpackiego

 

Selected health behaviours and risk factors of breast cancer in nurses group from Lublin and Subcarpathian provinces

 

Ewa Smoleń1, Beata Dobrowolska2

 

1Zakład Pielęgniarstwa, Instytut Medyczny, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. J. Grodka w Sanoku

Jan Grodek State Higher Vocational School in Sanok, Medical Institute, Department of Nursing, Sanok

 

2Katedra Rozwoju Pielęgniarstwa, Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Medyczny w Lublinie

Department of Development in Nursing, Faculty of Health Sciences, Medical University, Lublin

 

Słowa kluczowe: rak piersi, zapobieganie, ryzyko zachorowania, pielęgniarki.

Key words: breast cancer, prevention, risk, nurses.

 

Streszczenie

Wstęp. Do najważniejszych czynników ryzyka zachorowania na raka piersi zalicza się: płeć żeńską, wiek powyżej 64 r.ż., mutacje genowe, rozpoznanie nowotworu piersi u dwóch lub więcej krewnych I stopnia, przebyty rak piersi oraz zmiany w piersi. W profilaktyce raka piersi ważne znaczenie obok badań przesiewowych ma podejmowanie prozdrowotnych zachowań zdrowotnych, zmniejszających ryzyko zachorowania.

Cel pracy. Ocena zachowań zdrowotnych pielęgniarek w zakresie profilaktyki raka piersi oraz ryzyka rozwoju chorób nowotworowych w badanej grupie kobiet.

Materiał i metody. Badania przeprowadzono metodą sondażu diagnostycznego w grupie 184 pielęgniarek województwa lubelskiego i podkarpackiego. Zastosowano kwestionariusz ankiety własnej konstrukcji. W analizie statystycznej posłużono się testem χ2 Pearsona.

Wyniki. U ponad połowy respondentek w rodzinie notowano wystąpienie nowotworu, a u co dziesiątej był to nowotwór piersi. Jedna dziesiąta pielęgniarek deklarowała rozpoczęcie miesiączkowania w 12 r.ż. Większość pielęgniarek deklarowała karmienie naturalne w okresie macierzyństwa. Średnia wieku pierwszej wizyty u ginekologa to 20 lat. Ponad połowa badanych pielęgniarek deklarowała prawidłową masę ciała oraz podejmowanie aktywności fizycznej. Wykazano niewielkie różnice istotne statystycznie w poszczególnych zachowaniach w obu badanych grupach pielęgniarek.

Wnioski. Zagrożenie wystąpieniem nowotworów piersi u badanych pielęgniarek związane było w głównej mierze z rodzinnym obciążeniem nowotworowym oraz wczesnym rozpoczęciem menstruacji, co zalicza się do czynników niepodlegających modyfikacji. Brak aktywności fizycznej oraz występowanie otyłości to czynniki ryzyka modyfikowalne, których intensyfikację można zmniejszyć poprzez zmianę stylu życia na prozdrowotny.

 

 

Abstract

Introduction. The most important risk factors of breast cancer include: female gender, age over 64 years, gene mutations, the diagnosis of breast cancer in two or more first degree relatives, previous breast cancer and changes in the breast. Besides screening, health behaviours reducing the risk of breast cancer are significant in its prevention.

Aim. Assessment of health behaviours of nurses in the scope of prevention of breast cancer and risk factors of cancer development in women surveyed.

Material and methods. The diagnostic survey with the use of self-constructed questionnaire was applied in the study. The survey was carried out in the group of 184 nurses from Lublin and Subcapathian provinces. Test χ2 was utilized in the statistical analysis.

Results. Over half of surveyed group reported occurrence of cancer in their family, and in every tenth cases it was breast cancer. The one tenth of nurses declared that they started their menstruation in 12 years of age. Most of nurses declared breastfeeding in their maternity period. The average age of respondents of their first visit in gynaecologist was 20. More than half of nurses surveyed declared correct body weight and physical activity. Slight statistical differences were shown in individual behaviours of nurses from two provinces.   

Conclusions. The threat of the occurrence of breast cancer in the group of examined nurses was associated primarily with the cancer recorded in the family and the early start of menstruation, which is one of the unmodifiable factors. Physical inactivity and obesity are modifiable risk factors which intensity can be reduced by changing lifestyle.


Keywords


rak piersi, zapobieganie, ryzyko zachorowania, pielęgniarki, breast cancer, prevention, risk, nurses.

Full Text:

PDF (Polski)

References


Didkowska J., Wojciechowska U., Zatoński W. Nowotwory złośliwe w Polsce w 2009 roku. Centrum Onkologii Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie: Warszawa; 2011.

Szewczyk K. Epidemiologia i profilaktyka raka piersi. w: Kornafel J. (red.). Rak piersi. Wyd. Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego: Warszawa; 2011: 5-15.

Didkowska J., Wojciechowska U., Zatoński W. Prognozy zachorowalności i umieralności na nowotwory złośliwe w Polsce do 2025 roku. Centrum Onkologii Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie: Warszawa; 2009.

Jokiel M, Bielska-Lasota M. Czynniki ryzyka raka piersi: możliwości profilaktyki pierwotnej. Prz Epidemiol. 2010; 64(3): 435-438.

Strelau J. (red.): Psychologia – Podręcznik akademicki. Jednostka w społeczeństwie i elementy psychologii stosowanej. T. 3. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne: Gdańsk; 2005: 533-553.

Rasińska R., Nowakowska I., Głowacka-Rębała A. The analysis of factors influencing the nurses’ state of health self-evaluation [w:] Cultural conditioning for wellness. Neuro Centrum in Lublin: Lublin; 2012: 241-251.

Juczyński Z. Narzędzia pomiaru w promocji i psychologii zdrowia. Pracownia testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego: Warszawa; 2001.

Czupryna A., Poździoch S., Ryś A., Włodarczyk C. Zdrowie publiczne – wybrane zagadnienia. Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne Vesalius: Kraków; 2001.

Zagroba M., Kulikowska A., Marcysiak M., Wiśniewska E., Ostrowska B., Skotnicka-Klonowicz G. Aktywność fizyczna pielęgniarek. Probl. Pielęg. 2010; 18 (3): 329-336.

Muszalik M., Kędziora-Kornatowska K., Marzec A., Klawe J. Analiza zachowań zdrowotnych, samooceny oraz zagrożeń zdrowia pielęgniarek studiujących zaocznie. Probl Hig Epidemiol. 2007; 88(3): 354-359.

Rasińska R., Nowakowska I. Postrzeganie zdrowia przez pielęgniarki po czterdziestym roku życia. Pielęg Pol. 2014; 2(52): 111-116.

Andruszkiewicz A., Nowik A. Zachowania zdrowotne kobiet. Probl Pielęg 2011; 19(2): 148-152.

Polskie Towarzystwo Pielęgniarskie. za: Międzynarodowa Rada Pielęgniarek. Rola pielęgniarek w profilaktyce raka. Warszawa; 2010.

Paździor A, Stachowska A, Zielińska A. Wiedza kobiet na temat profilaktyki raka piersi. Now Lek. 2011; 80(6): 419-422.

Piaszczyk D.L., Ignaciuk S., Kosińska B., Karczewski J. Poziom wiedzy studentów Państwowej Szkoły Wyższej w Białej Podlaskiej na temat profilaktyki raka piersi. Med Og Nauk Zdr. 2015; 21(3): 260–265. doi: 10.5604/20834543.1165350.

Karmienie piersią w Polsce. Raport 2015. Kampania Mleko Mamy Rządzi. Patronat merytoryczny Centrum Nauki o Laktacji. Warszawa; 2015.

http://www.stat.gov.pl Główny Urząd Statystyczny. Stan zdrowia ludności Polski w 2009 roku. Warszawa 2011, z dnia 20. 11. 2015 r.

Łepecka-Klusek C. Opieka nad kobietą w różnych fazach jej życia. W: Pielęgniarstwo we współczesnym położnictwie i ginekologii. Podręcznik dla studiów medycznych. Łepecka-Klusek C. (red.). Wyd. PZWL: Warszawa; 2010: 18-24.

Wdowiak A., Bąk M., Lewicka M., Kanadys K., Bakalczuk G. Opinie kobiet odnośnie przyczyn korzystania z porad lekarza ginekologa. Med Og Nauk Zdr. 2011; (17) 2: 71-74.

Łepecka-Klusek C, Bucholc M, Pilewska A, Kanadys K. Kobiety w wieku rozrodczym wobec profilaktycznych badań ginekologicznych. Ginekol Pol. 2001; 72(12a): 1473-1477.

Grodecka-Gazdecka S. Związki otyłości z rakiem piersi. Forum Zaburzeń Metabolicznych. 2011; 2(4): 231-238.

Malczyk E., Majkrzak Ż. Wybrane elementy stylu życia a ryzyko rozwoju raka piersi. Probl Hig Epidemiol. 2014; 95(4): 827-830.

Kaleta D., Makowiec-Dąbrowska T., Polańska K., Dziankowska-Zaborczyk E., Drygas W. Palenie tytoniu i inne negatywne zachowania zdrowotne wśród osób czynnych zawodowo. Med Pr. 2009; 60(1): 7-14.

Kachaniuk H., Stanisławek A., Bartoszek A., Kocka K., Szadowska-Szlachetka Z., Charzyńska-Gula M. Analiza wybranych zachowań zdrowotnych kobiet jako czynników ryzyka raka piersi. Prz Menopauz. 2013; 6: 453-458.

Książek J., Jarzynkowski P., Piotrkowska R.: Wybrane elementy stylu życia pielęgniarek operacyjnych. Medycyna Rodzinna. 2015; 3: 103-109.

Mynarski W., Grabara M., Nawrocka A., Niestrój-Jaworska M., Wołkowycka B., Cholewa J. Rekreacyjna aktywność fizyczna i dolegliwości mięśniowo-szkieletowe pielęgniarek. Med Pr. 2014; 65(2): 181-188. doi.org/10.13075/mp.5893.2014.018.

Jasik J. Aktywność fizyczna wybranych grup zawodowych. Podobieństwa i różnice w podejściu do problematyki aktywności fizycznej pracownika korporacji, pracownika służby zdrowia oraz nauczyciela. Med Og Nauk Zdr. 2015; (21)3: 254-259. doi: 10.5604/20834543.1165349.




DOI: http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.57969

Refbacks

  • There are currently no refbacks.




Copyright (c) 2016. Ewa Smoleń, Beata Dobrowolska

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

Journal of Education, Health and Sport formerly Journal of Health Sciences

Declaration on the original version.

Editors indicates that the main version of the magazine is to issue a "electronic".

The journal has had 5 points in Ministry of Science and Higher Education parametric evaluation. § 8. 2) and § 12. 1. 2) 22.02.2019.

1223 Journal of Education, Health and Sport eISSN 2391-8306 7

ISSN 2391-8306 formerly ISSN: 1429-9623 / 2300-665X

Archives 2011 - 2014

PBN 2011 - 2014

https://pbn.nauka.gov.pl/sedno-webapp/search?search&searchCategory=WORK&filter.inJournal=36616

POL-index 2011 - 2014

https://pbn.nauka.gov.pl/polindex-webapp/browse/journal/journal-32a319c5-a850-4f44-ba70-1418a6087655

BASE 2011 - 2014

https://www.base-search.net/Search/Results?lookfor=Journal+of+Health+Sciences+%28Radom%29&type=all&oaboost=1&ling=1&name=&thes=&refid=dcrespl&newsearch=1

http://elibrary.ru/contents.asp?titleid=37467

http://journal.rsw.edu.pl/index.php/JHS/issue/archive

Indexed in Bases, Bazy indeksacyjne: ERIH Plus, Worldcat, PBN/POL-Index, ICI Journals Master List, Directory of Open Access Journals (DOAJ), ZBD, Ulrich's periodicals, Google Scholar, Polska Bibliografia Lekarska

US NLM = 101679844

101679844 - NLM Catalog Result - NCBI

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/nlmcatalog/101679844

Find a library that holds this journal: http://worldcat.org/issn/23918306

Journal Language(s): English 

PBN Poland

https://pbn.nauka.gov.pl/sedno-webapp/journals/49068

POL-index

https://pbn.nauka.gov.pl/polindex-webapp/browse/journal/journal-c39c8169-88d2-45db-9e7f-d948ce9981c4

BASE

https://www.base-search.net/Search/Results?join=AND&bool0[]=AND&lookfor0[]=2391-8306&type0[]=all&page=11&l=pl&oaboost=1&refid=dcpagepl

Redaction, Publisher and Editorial Office

Instytut Kultury Fizycznej Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Institute of Physical Education Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz, Poland 85-091 Bydgoszcz ul. Sportowa 2  www.ukw.edu.pl Copyright by Instytut Kultury Fizycznej UKW w Bydgoszczy http://ojs.ukw.edu.pl/index.php/johs  Open Access ISSN 2391-8306 formerly ISSN: 1429-9623 / 2300-665X

The journal has been approved for inclusion in ERIH PLUS.

The ERIH PLUS listing of the journal is available at https://dbh.nsd.uib.no/publiseringskanaler/erihplus/periodical/info?id=485984

SIC Science citation index (calculated on the basis of TCI and Page Rank) 0

Russian Impact factor 0.16

Indexed in Index Copernicus Journals Master List.

http://journals.indexcopernicus.com/Journal+of+Education+Health+and+Sport,p24782242,3.html

ICV 2018 = 95.95 ICV 2017 = 91.30 ICV 2016 = 84.69 ICV 2015 = 93.34 ICV 2014 = 89.51 Standardized Value: 8.27 ICV 2013: 7.32 ICV 2012: 6.41 ICV 20115.48

The InfoBase Index IBI Factor for the year 2015 is 3.56 in InfoBase Index.com.

Website: www.infobaseindex.com

Universal Impact Factor 1.78 for year 2012. (http://www.uifactor.org/AppliedJournals.aspx)

Indexed in Polish Scholarly Bibliography (PBN) (PBN Polska Bibliografia Naukowa) (https://pbn.nauka.gov.pl/journals/36616)

is a portal of the Polish Ministry of Science and Higher Education, collecting information on publications of Polish scientists and on Polish and foreign scholarly journals. Polish Scholarly Bibliograhpy is a part of POL-on - System of Information on Higher Education. It is operated by the Interdisciplinary Centre for Mathematical and Computational Modelling, University of Warsaw.

Indexed in Russian Sciences Index Российский индекс научного цитирования (РИНЦ) http://elibrary.ru/contents.asp?titleid=37467

Indexed in Arianta Polish scientific and professional electronic journals Aneta Drabek i Arkadiusz Pulikowski

(http://www1.bg.us.edu.pl/bazy/czasopisma/czasop_full.asp?id=3595)