Profilaktyka nowotworów u kobiet w Polsce. Sukces, czy niepowodzenie? Opinie pacjentów, lekarzy i instytucji odpowiedzialnych za stan zdrowia – metaanaliza = Prevention of cancer in women in Poland. Success or failure? Opinions of patients, physicians and institutions responsible for health – meta-analysis

Witold Kołłątaj, Irena Dorota Karwat, Barbara Kołłątaj, Halina Piecewicz-Szczęsna, Magda Sowa

Abstract


Kołłątaj Witold, Karwat Irena Dorota, Kołłątaj Barbara, Piecewicz-Szczęsna Halina, Sowa Magda. Profilaktyka nowotworów u kobiet w Polsce. Sukces, czy niepowodzenie? Opinie pacjentów, lekarzy i instytucji odpowiedzialnych za stan zdrowia – metaanaliza = Prevention of cancer in women in Poland. Success or failure? Opinions of patients, physicians and institutions responsible for health – meta-analysis.

Kołłątaj Witold, Karwat Irena Dorota, Kołłątaj Barbara, Piecewicz-Szczęsna Halina, Sowa Magda. Profilaktyka nowotworów u kobiet w Polsce. Sukces, czy niepowodzenie? Opinie pacjentów, lekarzy i instytucji odpowiedzialnych za stan zdrowia – metaanaliza = Prevention of cancer in women in Poland. Success or failure? Opinions of patients, physicians and institutions responsible for health – meta-analysis. Journal of Education, Health and Sport. 2016;6(6):318-328. eISSN 2391-8306. DOI http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.55608

http://ojs.ukw.edu.pl/index.php/johs/article/view/3585

 

The journal has had 7 points in Ministry of Science and Higher Education parametric evaluation. Part B item 755 (23.12.2015).

755 Journal of Education, Health and Sport eISSN 2391-8306 7

© The Author (s) 2016;

This article is published with open access at Licensee Open Journal Systems of Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz, Poland

Open Access. This article is distributed under the terms of the Creative Commons Attribution Noncommercial License which permits any noncommercial use, distribution, and reproduction in any medium,

provided the original author(s) and source are credited. This is an open access article licensed under the terms of the Creative Commons Attribution Non Commercial License

(http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/) which permits unrestricted, non commercial use, distribution and reproduction in any medium, provided the work is properly cited.

This is an open access article licensed under the terms of the Creative Commons Attribution Non Commercial License (http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/) which permits unrestricted, non commercial

use, distribution and reproduction in any medium, provided the work is properly cited.

The authors declare that there is no conflict of interests regarding the publication of this paper.

Received: 05.05.2016. Revised 25.05.2016. Accepted: 10.06.2016.

 

Profilaktyka nowotworów u kobiet w Polsce. Sukces, czy niepowodzenie?

Opinie pacjentów, lekarzy i instytucji odpowiedzialnych za stan zdrowia – metaanaliza

 

Prevention of cancer in women in Poland. Success or failure?

Opinions of patients, physicians and institutions responsible for health – meta-analysis

 

 

Witold Kołłątaj1, Irena Dorota Karwat2, Barbara Kołłątaj2, Halina Piecewicz‑Szczęsna2, Magda Sowa3

 

1Klinika Endokrynologii i Diabetologii Dziecięcej, Uniwersytet Medyczny w Lublinie

2Katedra i Zakład Epidemiologii i Metodologii Badań Klinicznych, Uniwersytet Medyczny w Lublinie

3Katedra i Zakład Zdrowia Publicznego, Uniwersytet Medyczny w Lublinie

 

 

Adres do korespondencji:

dr hab. n. med. Witold Kołłątaj

Klinika Endokrynologii i Diabetologii Dziecięcej z Pracownią Metaboliczną UM w Lublinie

ul. Profesora Antoniego Gębali 6, 20-093 Lublin

e-mail: wk@data.pl

 

 

Słowa kluczowe: nowotwory, profilaktyka, kobiety, opinie, metaanaliza.

Keywords: cancer prevention, women, opinions, meta-analysis.

 

 

Streszczenie

Wstęp

Choroby nowotworowe od wielu lat stanowią w Polsce drugą przyczynę zgonów. Co roku, z tego powodu, umiera niemal 100 000 osób, a liczba zgonów ma tendencję rosnącą. Wyniki leczenia nowotworów w Polsce są gorsze, niż w krajach Europy, diagnostyka często spóźniona, a profilaktyka niewystarczająco skuteczna. W celu poprawy stanu zdrowa społeczeństwa, rosną nakłady na leczenie i profilaktykę. W Polsce profilaktykę koordynuje Narodowy Program Zwalczania Chorób Nowotworowych.

Cel pracy

Celem pracy jest próba rzetelnej oceny stanu profilaktyki nowotworów u kobiet w Polsce, uwzględniającej opinie zarówno organów odpowiedzialnych za ochronę zdrowia, lekarzy, organów kontroli, jak i pacjentów.

Materiał i metody

Materiał stanowiły sprawozdania podmiotów odpowiedzialnych za realizację profilaktyki nowotworów u kobiet, akty prawne, publikacje naukowe oceniające realizację profilaktyki nowotworów u kobiet w Polsce oraz dane z Audytu Społecznego Narodowych Programów Profilaktyki Nowotworowej.

Wyniki i omówienie

Ministerstwo Zdrowia oraz Narodowy Fundusz Zdrowia publikują dane, które podkreślają osiągnięcia profilaktyki nowotworów u kobiet w Polsce, natomiast opinie fachowych pracowników służby zdrowia (wyrażone w konkluzji realizowanych prac badawczych) oraz pacjentów wskazują na znaczne dysproporcje między założeniami programów profilaktycznych a ich faktyczną realizacją. Wśród niedociągnięć wymieniane są przede wszystkim niewystarczające działania edukacyjne, niedociągnięcia organizacyjne (nieuwzględnianie w harmonogramie badań grafiku pracy pacjentek, niewłaściwe informowanie o terminach badań, błędy w dystrybucji wezwań na badanie, nieprzyjazne kobietom warunki badania) oraz inne czynniki, które kobiety określają, jako podważające zaufanie do jakości badania. Najwięcej negatywnych emocji budzi stan komunikacji z grupami docelowymi kobiet oraz zaniedbania z zakresu edukacji.

Wnioski

  1. Optymistyczne oceny osiągnieć Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych ogłoszone przez Ministerstwo Zdrowia nie znajdują pełnego pokrycia w opiniach zarówno organów kontrolnych, pacjentów, jak i środowiska medycznego.
  2. Liczne negatywne oceny programów profilaktycznych oraz sugestie głębokich reform Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych nie mają wpływu na plany Ministerstwa Zdrowia.
  3. Celowym wydaje się analiza przyczyn takiego stanu rzeczy, kiedy to opinie świata nauki, wyrażane między innymi w publikacjach naukowych, nie skłaniają Ministerstwa Zdrowia do refleksji lub przynajmniej do wszczęcia polemiki ze środowiskiem naukowym i lekarzami praktykami.

 

 

Summary

Introduction

For many last years, neoplastic diseases have been the second cause of death in Poland. Every year, such diseases are the reasons for almost 100 000 cases of death. The mortality because of neoplasms has got the increasing tendency. The results of cancer treatment in Poland are worse than in many European countries, diagnoses often delayed and the prevention insufficiently effective. In order to improve the health status of Polish population, the expenditures on treatment and prevention have been slightly raised. In Poland, the prevention is coordinated by the National Cancer Control Program.

Aim

The aim of the study was the assessment of cancer prevention in women in Poland, taking into account opinions of both Polish Ministry of Health, audit institutions, patients and the medical community.

Material and methods

The material consists of the reports of entities responsible for the implementation of cancer prevention in women, legislative acts, scientific publications evaluating the implementation of the prevention of cancer in women in Poland as well as data from the National Social Audit Program Cancer Prevention.

Results and Discussion

While the Ministry of Health and the National Health Fund publish data that highlight the achievements, medical community's opinions (expressed as the conclusions of ongoing researches) as well as the opinions of patients show a significant disparity between the objectives of prevention programs and their actual implementations. Among mentioned shortcomings there are: educational and organizational negligence (working hours of facilities dealing with the prevention are coinciding with the working hours of women, incorrect information about the terms of preventive procedures, improper schemes of distribution of calls for screenings, embarrassing and unpleasant conditions of screenings) as well as other factors that women define as those that prejudice them to take part in such medical procedures. The most negative emotions concern the mechanisms of communication between screening centers and the target groups of women and educational negligence.

Conclusions

1. The optimistic assessment of achievements of the National Cancer Control Program proclaimed by the Polish Ministry of Health are not fully covered in the opinions of audit institutions, patients and the medical community.

2. Numerous negative opinions concerning prevention programs and suggestions of deep reform of the National Cancer Control Program have no effect on the plans of the Polish Ministry of Health.

3. It seems appropriate to analyze the causes of this state of affairs, when the opinions expressed by medical community, among others, published as scientific publications, do not tend to reflect the Ministry of Health, or at least to initiate a polemic with the medical-scientific experts and practitioners.

 

Journal of Education, Health and Sport. 2016;6(6):318-328. eISSN 2391-8306. DOI http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.55608

http://ojs.ukw.edu.pl/index.php/johs/article/view/3585

 

The journal has had 7 points in Ministry of Science and Higher Education parametric evaluation. Part B item 755 (23.12.2015).

755 Journal of Education, Health and Sport eISSN 2391-8306 7

© The Author (s) 2016;

This article is published with open access at Licensee Open Journal Systems of Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz, Poland

Open Access. This article is distributed under the terms of the Creative Commons Attribution Noncommercial License which permits any noncommercial use, distribution, and reproduction in any medium,

provided the original author(s) and source are credited. This is an open access article licensed under the terms of the Creative Commons Attribution Non Commercial License

(http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/) which permits unrestricted, non commercial use, distribution and reproduction in any medium, provided the work is properly cited.

This is an open access article licensed under the terms of the Creative Commons Attribution Non Commercial License (http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/) which permits unrestricted, non commercial

use, distribution and reproduction in any medium, provided the work is properly cited.

The authors declare that there is no conflict of interests regarding the publication of this paper.

Received: 05.05.2016. Revised 25.05.2016. Accepted: 10.06.2016.

 

Profilaktyka nowotworów u kobiet w Polsce. Sukces, czy niepowodzenie?

Opinie pacjentów, lekarzy i instytucji odpowiedzialnych za stan zdrowia – metaanaliza

 

Prevention of cancer in women in Poland. Success or failure?

Opinions of patients, physicians and institutions responsible for health – meta-analysis

 

 

Witold Kołłątaj1, Irena Dorota Karwat2, Barbara Kołłątaj2, Halina Piecewicz‑Szczęsna2, Magda Sowa3

 

1Klinika Endokrynologii i Diabetologii Dziecięcej, Uniwersytet Medyczny w Lublinie

2Katedra i Zakład Epidemiologii i Metodologii Badań Klinicznych, Uniwersytet Medyczny w Lublinie

3Katedra i Zakład Zdrowia Publicznego, Uniwersytet Medyczny w Lublinie

 

 

Adres do korespondencji:

dr hab. n. med. Witold Kołłątaj

Klinika Endokrynologii i Diabetologii Dziecięcej z Pracownią Metaboliczną UM w Lublinie

ul. Profesora Antoniego Gębali 6, 20-093 Lublin

e-mail: wk@data.pl

 

 

Słowa kluczowe: nowotwory, profilaktyka, kobiety, opinie, metaanaliza.

Keywords: cancer prevention, women, opinions, meta-analysis.

 

 

Streszczenie

Wstęp

Choroby nowotworowe od wielu lat stanowią w Polsce drugą przyczynę zgonów. Co roku, z tego powodu, umiera niemal 100 000 osób, a liczba zgonów ma tendencję rosnącą. Wyniki leczenia nowotworów w Polsce są gorsze, niż w krajach Europy, diagnostyka często spóźniona, a profilaktyka niewystarczająco skuteczna. W celu poprawy stanu zdrowa społeczeństwa, rosną nakłady na leczenie i profilaktykę. W Polsce profilaktykę koordynuje Narodowy Program Zwalczania Chorób Nowotworowych.

Cel pracy

Celem pracy jest próba rzetelnej oceny stanu profilaktyki nowotworów u kobiet w Polsce, uwzględniającej opinie zarówno organów odpowiedzialnych za ochronę zdrowia, lekarzy, organów kontroli, jak i pacjentów.

Materiał i metody

Materiał stanowiły sprawozdania podmiotów odpowiedzialnych za realizację profilaktyki nowotworów u kobiet, akty prawne, publikacje naukowe oceniające realizację profilaktyki nowotworów u kobiet w Polsce oraz dane z Audytu Społecznego Narodowych Programów Profilaktyki Nowotworowej.

Wyniki i omówienie

Ministerstwo Zdrowia oraz Narodowy Fundusz Zdrowia publikują dane, które podkreślają osiągnięcia profilaktyki nowotworów u kobiet w Polsce, natomiast opinie fachowych pracowników służby zdrowia (wyrażone w konkluzji realizowanych prac badawczych) oraz pacjentów wskazują na znaczne dysproporcje między założeniami programów profilaktycznych a ich faktyczną realizacją. Wśród niedociągnięć wymieniane są przede wszystkim niewystarczające działania edukacyjne, niedociągnięcia organizacyjne (nieuwzględnianie w harmonogramie badań grafiku pracy pacjentek, niewłaściwe informowanie o terminach badań, błędy w dystrybucji wezwań na badanie, nieprzyjazne kobietom warunki badania) oraz inne czynniki, które kobiety określają, jako podważające zaufanie do jakości badania. Najwięcej negatywnych emocji budzi stan komunikacji z grupami docelowymi kobiet oraz zaniedbania z zakresu edukacji.

Wnioski

  1. Optymistyczne oceny osiągnieć Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych ogłoszone przez Ministerstwo Zdrowia nie znajdują pełnego pokrycia w opiniach zarówno organów kontrolnych, pacjentów, jak i środowiska medycznego.
  2. Liczne negatywne oceny programów profilaktycznych oraz sugestie głębokich reform Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych nie mają wpływu na plany Ministerstwa Zdrowia.
  3. Celowym wydaje się analiza przyczyn takiego stanu rzeczy, kiedy to opinie świata nauki, wyrażane między innymi w publikacjach naukowych, nie skłaniają Ministerstwa Zdrowia do refleksji lub przynajmniej do wszczęcia polemiki ze środowiskiem naukowym i lekarzami praktykami.

 

 

Summary

Introduction

For many last years, neoplastic diseases have been the second cause of death in Poland. Every year, such diseases are the reasons for almost 100 000 cases of death. The mortality because of neoplasms has got the increasing tendency. The results of cancer treatment in Poland are worse than in many European countries, diagnoses often delayed and the prevention insufficiently effective. In order to improve the health status of Polish population, the expenditures on treatment and prevention have been slightly raised. In Poland, the prevention is coordinated by the National Cancer Control Program.

Aim

The aim of the study was the assessment of cancer prevention in women in Poland, taking into account opinions of both Polish Ministry of Health, audit institutions, patients and the medical community.

Material and methods

The material consists of the reports of entities responsible for the implementation of cancer prevention in women, legislative acts, scientific publications evaluating the implementation of the prevention of cancer in women in Poland as well as data from the National Social Audit Program Cancer Prevention.

Results and Discussion

While the Ministry of Health and the National Health Fund publish data that highlight the achievements, medical community's opinions (expressed as the conclusions of ongoing researches) as well as the opinions of patients show a significant disparity between the objectives of prevention programs and their actual implementations. Among mentioned shortcomings there are: educational and organizational negligence (working hours of facilities dealing with the prevention are coinciding with the working hours of women, incorrect information about the terms of preventive procedures, improper schemes of distribution of calls for screenings, embarrassing and unpleasant conditions of screenings) as well as other factors that women define as those that prejudice them to take part in such medical procedures. The most negative emotions concern the mechanisms of communication between screening centers and the target groups of women and educational negligence.

Conclusions

1. The optimistic assessment of achievements of the National Cancer Control Program proclaimed by the Polish Ministry of Health are not fully covered in the opinions of audit institutions, patients and the medical community.

2. Numerous negative opinions concerning prevention programs and suggestions of deep reform of the National Cancer Control Program have no effect on the plans of the Polish Ministry of Health.

3. It seems appropriate to analyze the causes of this state of affairs, when the opinions expressed by medical community, among others, published as scientific publications, do not tend to reflect the Ministry of Health, or at least to initiate a polemic with the medical-scientific experts and practitioners.


Keywords


nowotwory, profilaktyka, kobiety, opinie, metaanaliza, cancer prevention, women, opinions, meta-analysis.

Full Text:

PDF (Polski)

References


Piśmiennictwo

Krajowy Rejestr Nowotworów. Nowotwory złośliwe ogółem. onkologia.org.pl/nowotwory-zlosliwe-ogolem-2/ [Available 15.05.2016].

Wojciechowska U., Didkowska J., Zatoński W. Nowotwory złośliwe w Polsce w 2012 roku. Ministerstwo Zdrowia, Warszawa 2014.

Wojciechowska U., Didkowska J., Zatoński W. Prognozy zachorowalności i umieralności na nowotwory złośliwe w Polsce do 2025 roku. Zakład Epidemiologii i Prewencji Nowotworów. Centrum Onkologii, Warszawa 2009.

Polskie Towarzystwo Onkologiczne. Obecny stan zwalczania nowotworów w Polsce. Warszawa 2014. https://pto.med.pl/content/download/7709/84400/file/Obecny_Stan.pdf

Polskie Towarzystwo Onkologiczne. Biała Księga Zwalczanie raka jelita grubego i raka piersi w Polsce na tle wybranych krajów europejskich. Ośrodek Analiz Uniwersyteckich Sp. z o.o., Warszawa–Kraków marzec 2011.

Dz.U. 2005 nr 143 poz. 1200. Ustawa z dnia 1 lipca 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych". Internetowy System Aktów Prawnych. http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051431200

Uchwała Nr 208 Rady Ministrów z dnia 3 listopada 2015 r. w sprawie ustanowienia programu wieloletniego na lata 2016–2024 pod nazwą „Narodowy Program Zwalczania Chorób Nowotworowych”. Monitor Polski. Warszawa, dnia 1 grudnia 2015 r. Poz. 1165.

Ministerstwo Finansów. Projekt budżetu na rok 2016. Ministerstwo Finansów, Warszawa 2015.12.14.

Philip Morris Polska Distribution sp. z o.o. Podatek akcyzowy w przemyśle tytoniowym – studium efektywności systemu. Instytut Badań Nad Gospodarką Rynkową, Warszawa październik 2013.

Potrykowska A., Strzelecki Z., Szymborski J., Witkowski J. Zachorowalność i umieralność na nowotwory a sytuacja demograficzna Polski. Rządowa Rada Ludnościowa, Warszawa 2014.

Kaczmarek A. NIK: Narodowy Program Zwalczania Chorób Nowotworowych jest nieefektywny i źle nadzorowany. Rynek Zdrowia 12 listopada 2009. http://www.rynekzdrowia.pl/Uslugi-medyczne/NIK-Narodowy-Program-Zwalczania-Chorob-Nowotworowych-jest-nieefektywny-i-zle-nadzorowany,12844,8,1.html [Available 15.05.2016].

Informacje o wynikach kontroli realizacji wybranych zadań „Narodowego programu zwalczania chorób nowotworowych” w latach 2006–2008 (I półrocze), NIK, Warszawa październik 2009 r. Nr kontroli p/08/098 (znak akt 147/2009/p/08/098/Kpz).

Wasilewski P. Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych. Realizacja planów – sukces czy porażka? Kontrola Państwowa. 2014, 6/listopad-grudzień/, 73–85. (na podstawie kontroli w 2009 i 2013).

Informacja o wynikach kontroli realizacji zadań „Narodowego programu zwalczania chorób nowotworowych”. KZD-4101-03/2013. Nr ewid. 16/2014/P/13/130/KZD.

Alivia. Fundacja Onkologiczna. Czy skutecznie dbamy o zdrowie kobiet? Konferencja. 20 kwietnia 2016r. http://www.alivia.org.pl/czy-skutecznie-dbamy-o-zdrowie-kobiet/ [Available 16.05,2015].

Borek E., Brzeziński M., Dessoulavy-Gładysz I., Gac A., Gronek B. i wsp. Audyt Społeczny. Raport z audytu społecznego narodowych programów profilaktyki nowotworowej: Czy skutecznie dbamy o zdrowie kobiet?, Warszawa, Kwiecień 2016.

http://mypacjenci.org/images/articles/Audyt_Raport.pdf

Obywatelskie Porozumienie na rzecz Onkologii. Raport Narodowy Program Zwalczania Chorób Nowotworowych – analiza realizacji. Październik 2014.

Anna Lewandowska A., Mess E., Laufer J. Profilaktyka raka piersi wśród kobiet, Onkologia Polska 2011, 14(3): 131-134.

Marcinkowska M., Mazurkiewicz P., Kozaka J., Stencel A.. Przyczyny niskiej frekwencji kobiet w profilaktycznych badaniach Mammograficznych. Polskie Towarzystwo Psychoonkologiczne. Psychoonkologia 2006, 10(2): 57–63.

Kołłątaj B., Kołłątaj W., Sowa M., Karwat I.D., Szakuła J. Ocena wiedzy kobiet, uczestniczek profilaktycznego badania mammograficznego, na temat raka gruczołu piersiowego i znaczenia programu profilaktyki tej choroby. Journal of Health Sciences 2013, 3(12): 349–364.

Szkiela M., Worach-Kardas H., Marcinkowski J.T. Nowotwór złośliwy piersi – epidemiologia, czynniki ryzyka, znaczenie profilaktyki pierwotnej i wtórnej. Probl Hig Epidemiol 2014, 95(2): 292–302.

Leźnicka M., Mierzwa T., Jachimowicz-Wołoszynek D., Żyrkowski J. System indywidualnych zaproszeń a zgłaszalność kobiet na badania profilaktyczne wykonywane w ramach programów z zakresu profilaktyki onkologicznej. Probl Hig Epidemiol 2009, 90(4): 627–630.

Spaczyński M., Karowicz–Bilińska A., Ewa Nowak–Markwitz E., Uchlik J., Januszek– Michalecka L. Podsumowanie realizacji populacyjnego programu profilaktyki i wczesnego wykrywania raka szyjki macicy w ramach Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych lata 2007–2010 (wrzesień). Centralny Ośrodek Koordynujący Populacyjny Program Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Raka Szyjki Macicy, Poznań 2010.

Demidowicz J., Kowalska J., Tyszko P. Lokalne programy profilaktyki nowotworów w realizacji Narodowego Programu Zdrowia na przykładzie wybranych województw. Probl Hig Epidemiol 2010, 91(3): 463–467.

Januszek-Michalecka L. Wieloczynnikowa analiza efektywności Populacyjnego Programu Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Raka Szyjki Macicy. Rozprawa doktorska , Poznań 2015.

Charzyńska-Gula M., Bartosiewicz A.M., Bogusz R., Szadowska-Szlachetka Z., Muzyczka K., Deluga A., Kocka K. Opinia społeczna na temat chorób nowotworowych – badanie retrospektywne. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu 2014, 20(3): 223–228.

Tuchowska P., Worach-Kardas H., Marcinkowski J.T. Najczęstsze nowotwory złośliwe w Polsce – główne czynniki ryzyka i możliwości optymalizacji działań profilaktycznych. Probl Hig Epidemiol 2013, 94(2): 166-171.

Lewandowska A, Mess E, Laufer J. Profilaktyka raka piersi wśród kobiet. Onkologia Polska 2011, 3:131–134.

Zdzisława Szadowska-Szlachetka Z., Kłusek E., Krzos A., Charzyńska-Gula M., Stanisławek A., Łuczyk M., Muzyczka K. Wiedza mieszkanek województwa lubelskiego na temat profilaktyki raka szyjki macicy a wykonywanie przez nie badań przesiewowych. Journal of Health Sciences 2014, 4(8):151–162.

Spaczyński M., Nowak-Markwitz E., Januszek-Michalecka L., Karowicz-Bilińska A. Profil socjalny kobiet a ich udział w Programie Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Raka Szyjki Macicy w Polsce. Ginekol Pol 2009, 80: 833–838.

Smoleń E., Dobrowolska B. Wiedza pielęgniarek województwa lubelskiego i podkarpackiego w zakresie czynników ryzyka nowotworów piersi. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu 2014, 20(1): 6–11.

Wołowski T., Wróblewska P. Ocena wiedzy gdańskich studentek na temat profilaktyki raka piersi. Probl Hig Epidemiol 2012, 93(2): 347–349.

Zych B., Marć M., Binkowska-Bury M. Stan wiedzy kobiet po 35 roku życia w zakresie profilaktyki raka piersi. Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego 2006, 1: 27-33.

Iwanowicz-Palus G.J., Adamska-Kuźmicka I., Bień A., Stadnicka G. Wiedza i postawy kobiet wobec profilaktyki raka szyjki macicy. Pielęgniarstwo XXI wieku 2010, 3-4 (32-33): 9–16.

Bul P., Kurpas D. Profilaktyka nowotworów piersi i szyjki macicy u kobiet. Państwowa Medyczna Wyższa Szkoła Zawodowa w Opolu. Puls Uczelni 2015, 3 (9), 23–25.

Stefanowicz A., Kulik T.B., Pacian J., Żołnierczuk-Kieliszek D., Skórzyńska H. Rola placówek podstawowej opieki zdrowotnej w realizacji profilaktyki nowotworów w opinii lekarzy rodzinnych. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu 2013, 19(2): 168–172.

Karczmarek-Borowska B., Stryjkowska A., Grądalska-Lampart M., Grybel M. Poziom wiedzy kobiet z terenów wiejskich na temat raka piersi. Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego i Narodowego Instytutu Leków w Warszawie Rzeszów 2013, 3, 298–310.

Cichońska M., Borek M., Krawczyk W. Wiedza kobiet w zakresie zapobiegania nowotworom piersi i raka szyjki macicy. Acta Scientifica Academiae Ostroviensis 2012, 1: 5–25.

Pacian A., Kulik T.B., Kaczoruk M., Kłodzińska K. Postawy kobiet makroregionu lubelskiego wobec profilaktyki nowotworu piersi. Medycyna Paliatywna 2016, 8(1): 17-23.

Adamowicz K., Zaucha J.M., Majkowicz M. Ocena wiedzy pacjentek Poradni Profilaktyki Chorób Piersi w zakresie profilaktyki chorób nowotworowych. Journal of Oncology 2011, 61 (5): 449–456.

Stefanek A., Durka P. Poziom świadomości kobiet na temat profilaktyki raka szyjki macicy. Polski Przegląd Nauk o Zdrowiu 2014, 1 (38): 29–38.

Pacian Anna, Ferenc Wioletta, Jędrasik Marta. Wiedza młodych kobiet na temat profilaktyki raka piersi. Medycyna Paliatywna 2014, 3:151–157.

Siwczyńska D., Barańska A., Mińko M., Pacian A., Religioni U., Bojakowska U. Ocena skuteczności programów profilaktycznych dotyczących raka piersi elementem zarządzania w ochronie zdrowia w makroregionie lubelskim. Hygeia Public Health 2012, 47(2): 211–214.

Kalinowski P., Wala S. Wiedza o czynnikach ryzyka i metodach profilaktyki raka szyjki macicy wśród studentek szkół wyższych w Lublinie. Probl Hig Epidemiol 2014, 95(2): 460–464.

Jokiel M. Społeczne aspekty wczesnego wykrywania raka piersi po wprowadzeniu w Polsce skryningów populacyjnych. Przegląd Epidemiologiczny 2009, 63: 445–449.

Adamowicz K., Zaucha J.M., Majkowicz M. Ocena wiedzy pacjentek Poradni Profilaktyki Chorób Piersi w zakresie profilaktyki chorób nowotworowych. Nowotwory Journal of Oncology 2011, 61(5): 449–456.

Pacewicz M., Krajewska-Kułak E., Krajewska-Ferishah K. Profilaktyka raka szyjki macicy – poziom wiedzy kobiet i mężczyzn. Medycyna Paliatywna 2012, 4: 217–228.

Stanisławska J., Janikowska K., Stachowska M., Talarska D., Drozd-Gajdus E., Szewczyczak M. Ocena wiedzy kobiet w zakresie profilaktyki raka piersi i raka szyjki macicy. Probl Hig Epidemiol 2016, 97(1): 38–44.

Nita R, Leśniczak B, Słomska B, Dominowska J, Krasomski G. Wiedza i zachowania zdrowotne kobiet z województwa łódzkiego w zakresie profilaktyki raka piersi. Pielęgniarstwo XXI wieku 2010, 2: 5–8.

Kalinowski P., Bojakowska U. Analiza poziomu wiedzy i zachowań zdrowotnych w zakresie profilaktyki i wczesnego wykrywania raka piersi w grupie studentek i kobiet pracujących. Problemy Pielęgniarstwa 2015, 23(1):20–26.

Paździor A., Stachowska M., Zielińska M. Wiedza kobiet na temat profilaktyki raka piersi. Nowiny Lekarskie 2011, 80 (6): 419–422.

Bogusz R., Charzyńska-Gula M., Majewska A., Gałęziowska E. Wiedza kobiet w wieku okołomenopauzalnym na temat profilaktyki raka piersi. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2013, 19(4): 523–529.

Sawaryn D., Krukar D. Wiedza młodych kobiet na temat ryzyka i profilaktyki raka piersi. Nowa Medycyna 2010, 4:119–124.

Turczak B. Zachowania zdrowotne kobiet. Magazyn Pielęgniarki i Położnej 2006, 6: 14-15.

Woźniak I. Wiedza o schorzeniach nowotworowych narządów kobiecych i postawy kobiet wobec badań profilaktycznych. Problemy Pielęgniarstwa 2008, 16 (1–2): 136–143.

Ministerstwo Zdrowia. Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych. Minister Zdrowia: Warszawa, 2010.

http://www2.mz.gov.pl/wwwfiles/ma_struktura/docs/npzcn2010_09032011.pdf

Sprawozdanie z realizacji Narodowego programu zwalczania chorób nowotworowych w roku 2012. 2013, Minister Zdrowia: Warszawa.

Sprawozdanie z realizacji Narodowego programu zwalczania chorób nowotworowych w roku 2013. 2014, Minister Zdrowia.

Ministerstwo Zdrowia. Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych na lata 2016–2024.

www.mz.gov.pl/zdrowie-i-profilaktyka/programy-zdrowotne/wykaz-programow/narodowy-program-zwalczania-chorob-nowotworowych/narodowy-program-zwalczania-chorob-nowotworowych-na-lata-2016-2024/ [Available 17.05.2016].

Fijuth J. [ed.]. Rak jajnika: zapobieganie, rozpoznawanie, leczenie. Zielona Księga. Polskie Towarzystwo Onkologiczne 2012. http://dane-i-analizy.pl/strona/14/rak-jajnika [Available 17.05.2016].

Allemani C., Weir H.K., Carreira H., Harewood R., Spika D. et al. Global surveillance of cancer survival 1995–2009: analysis of individual data for 25 676 887 patients from 279 population-based registries in 67 countries (CONCORD-2). The Lancet, 9972(385): 977–1010.

Eurostat. Population structure and ageing. http://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Population_structure_and_ageing [Available 17.05.2016].

WHO. Estimated incidence, mortality & prevalence in men, 2012.European Cancer Observatory 2012, http://eco.iarc.fr/EUCAN/Cancer.aspx?Cancer=0 [Available 17.05.2016].

Oddział Planowania Strategicznego Departamentu Polityki Regionalnej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego. Zdrowie i ochrona zdrowia w województwie wielkopolskim opracowanie diagnostyczne na potrzeby WRPO 2014+. https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/media/7620/zdrowie_i_ochrona_zdrowia_w_wojewodztwie_wielkopolskim.pdf

Rzemek C. Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia - z upoważnienia ministra -na interpelację nr 28356 w sprawie niskiej skuteczności badań przesiewowych (cytologicznych i mammograficznych) w ramach ˝Narodowego programu zwalczania chorób nowotworowych˝. Warszawa, dnia 29 września 2014 r.

http://www.sejm.gov.pl/Sejm7.nsf/InterpelacjaTresc.xsp?key=5415B19A [Available 17.05.2016].




DOI: http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.55608

Refbacks

  • There are currently no refbacks.




Copyright (c) 2016 Witold Kołłątaj, Irena Dorota Karwat, Barbara Kołłątaj, Halina Piecewicz-Szczęsna, Magda Sowa

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

Journal of Education, Health and Sport formerly Journal of Health Sciences

Declaration on the original version.

Editors indicates that the main version of the magazine is to issue a "electronic".

The journal has had 5 points in Ministry of Science and Higher Education parametric evaluation. § 8. 2) and § 12. 1. 2) 22.02.2019.

1223 Journal of Education, Health and Sport eISSN 2391-8306 7

ISSN 2391-8306 formerly ISSN: 1429-9623 / 2300-665X

Archives 2011 - 2014

PBN 2011 - 2014

https://pbn.nauka.gov.pl/sedno-webapp/search?search&searchCategory=WORK&filter.inJournal=36616

POL-index 2011 - 2014

https://pbn.nauka.gov.pl/polindex-webapp/browse/journal/journal-32a319c5-a850-4f44-ba70-1418a6087655

BASE 2011 - 2014

https://www.base-search.net/Search/Results?lookfor=Journal+of+Health+Sciences+%28Radom%29&type=all&oaboost=1&ling=1&name=&thes=&refid=dcrespl&newsearch=1

http://elibrary.ru/contents.asp?titleid=37467

http://journal.rsw.edu.pl/index.php/JHS/issue/archive

Indexed in Bases, Bazy indeksacyjne: ERIH Plus, Worldcat, PBN/POL-Index, ICI Journals Master List, Directory of Open Access Journals (DOAJ), ZBD, Ulrich's periodicals, Google Scholar, Polska Bibliografia Lekarska

US NLM = 101679844

101679844 - NLM Catalog Result - NCBI

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/nlmcatalog/101679844

Find a library that holds this journal: http://worldcat.org/issn/23918306

Journal Language(s): English 

PBN Poland

https://pbn.nauka.gov.pl/sedno-webapp/journals/49068

POL-index

https://pbn.nauka.gov.pl/polindex-webapp/browse/journal/journal-c39c8169-88d2-45db-9e7f-d948ce9981c4

BASE

https://www.base-search.net/Search/Results?join=AND&bool0[]=AND&lookfor0[]=2391-8306&type0[]=all&page=11&l=pl&oaboost=1&refid=dcpagepl

Redaction, Publisher and Editorial Office

Instytut Kultury Fizycznej Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Institute of Physical Education Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz, Poland 85-091 Bydgoszcz ul. Sportowa 2  www.ukw.edu.pl Copyright by Instytut Kultury Fizycznej UKW w Bydgoszczy http://ojs.ukw.edu.pl/index.php/johs  Open Access ISSN 2391-8306 formerly ISSN: 1429-9623 / 2300-665X

The journal has been approved for inclusion in ERIH PLUS.

The ERIH PLUS listing of the journal is available at https://dbh.nsd.uib.no/publiseringskanaler/erihplus/periodical/info?id=485984

SIC Science citation index (calculated on the basis of TCI and Page Rank) 0

Russian Impact factor 0.16

Indexed in Index Copernicus Journals Master List.

http://journals.indexcopernicus.com/Journal+of+Education+Health+and+Sport,p24782242,3.html

ICV 2018 = 95.95 ICV 2017 = 91.30 ICV 2016 = 84.69 ICV 2015 = 93.34 ICV 2014 = 89.51 Standardized Value: 8.27 ICV 2013: 7.32 ICV 2012: 6.41 ICV 20115.48

The InfoBase Index IBI Factor for the year 2015 is 3.56 in InfoBase Index.com.

Website: www.infobaseindex.com

Universal Impact Factor 1.78 for year 2012. (http://www.uifactor.org/AppliedJournals.aspx)

Indexed in Polish Scholarly Bibliography (PBN) (PBN Polska Bibliografia Naukowa) (https://pbn.nauka.gov.pl/journals/36616)

is a portal of the Polish Ministry of Science and Higher Education, collecting information on publications of Polish scientists and on Polish and foreign scholarly journals. Polish Scholarly Bibliograhpy is a part of POL-on - System of Information on Higher Education. It is operated by the Interdisciplinary Centre for Mathematical and Computational Modelling, University of Warsaw.

Indexed in Russian Sciences Index Российский индекс научного цитирования (РИНЦ) http://elibrary.ru/contents.asp?titleid=37467

Indexed in Arianta Polish scientific and professional electronic journals Aneta Drabek i Arkadiusz Pulikowski

(http://www1.bg.us.edu.pl/bazy/czasopisma/czasop_full.asp?id=3595)