Zatrucie tlenkiem węgla – drogi narażenia, obraz kliniczny, metody leczenia = Carbon monoxide poisoning, routes of exposure, clinical manifestation, treatment

Magdalena Sowa, Andrzej Winnicki, Kamil Wójcik, Michał Tarkowski, Tomasz Gnatowski

Abstract


Sowa Magdalena, Winnicki Andrzej, Wójcik Kamil, Tarkowski Michał, Gnatowski Tomasz. Zatrucie tlenkiem węgla – drogi narażenia, obraz kliniczny, metody leczenia = Carbon monoxide poisoning, routes of exposure, clinical manifestation, treatment. Journal of Education, Health and Sport. 2015;5(4):345-354. ISSN 2391-8306. DOI: 10.5281/zenodo.17251

http://ojs.ukw.edu.pl/index.php/johs/article/view/2015%3B5%284%29%3A345-354

https://pbn.nauka.gov.pl/works/556252

http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.17251

Formerly Journal of Health Sciences. ISSN 1429-9623 / 2300-665X. Archives 2011 – 2014 http://journal.rsw.edu.pl/index.php/JHS/issue/archive

 

Deklaracja.

Specyfika i zawartość merytoryczna czasopisma nie ulega zmianie.

Zgodnie z informacją MNiSW z dnia 2 czerwca 2014 r., że w roku 2014 nie będzie przeprowadzana ocena czasopism naukowych; czasopismo o zmienionym tytule otrzymuje tyle samo punktów co na wykazie czasopism naukowych z dnia 31 grudnia 2014 r.

The journal has had 5 points in Ministry of Science and Higher Education of Poland parametric evaluation. Part B item 1089. (31.12.2014).

© The Author (s) 2015;

This article is published with open access at Licensee Open Journal Systems of Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz, Poland and Radom University in Radom, Poland

Open Access. This article is distributed under the terms of the Creative Commons Attribution Noncommercial License which permits any noncommercial use, distribution, and reproduction in any medium,

provided the original author(s) and source are credited. This is an open access article licensed under the terms of the Creative Commons Attribution Non Commercial License

(http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0/) which permits unrestricted, non commercial use, distribution and reproduction in any medium, provided the work is properly cited.

This is an open access article licensed under the terms of the Creative Commons Attribution Non Commercial License (http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0/) which permits unrestricted, non commercial

use, distribution and reproduction in any medium, provided the work is properly cited.

The authors declare that there is no conflict of interests regarding the publication of this paper.

Received: 15.02.2015. Revised 27.03.2015. Accepted: 10.04.2015.

 

Zatrucie tlenkiem węgla – drogi narażenia, obraz kliniczny, metody leczenia

Carbon monoxide poisoning, routes of exposure, clinical manifestation, treatment

 

Magdalena Sowa1, Andrzej Winnicki2, Kamil Wójcik3, Michał Tarkowski3, Tomasz Gnatowski2

 

1Katedra i Zakład Laseroterapii i Fizjoterapii, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Collegium Medicum w Bydgoszczy

2Katedra Technologii Postaci Leku, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu,  Collegium Medicum w Bydgoszczy

3Wojewódzka Stacja Pogotowia Ratunkowego w Bydgoszczy

 

Adres do korespondencji:

mgr Magdalena Sowa

Katedra i Zakład Laseroterapii i Fizjoterapii

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy

ul. Marii Skłodowskiej – Curie 9

85 – 094 Bydgoszcz

e – mail: magdalena.sowa@cm.umk.pl

 

Streszczenie

 

Wprowadzenie: Tlenek węgla (CO) jest bezbarwnym, bezwonnym, niedrażniącym i toksycznym gazem, niewykrywalnym przez narządy zmysłów. Powstaje on w wyniku niecałkowitego spalenia substancji, produktów zawierających węglowodory (np. gazy przemysłowe, węgiel drewno). Według badań stanowi jedną z najczęstszych przyczyn zatruć inhalacyjnych na świecie.

Cel pracy: Celem pracy była analiza dróg narażenia, obrazu klinicznego oraz metod leczenia zatrucia tlenkiem węgla.

Skrócony opis stanu wiedzy: Toksyczność tegoż związku jest silnie związana z jego wysokim powinowactwem do hemoglobiny (około 200 razy większe od tlenu). Strukturami najbardziej newralgicznymi i najbardziej narażonymi na działanie CO są serce i ośrodkowy układ nerwowy (OUN). Patomechanizm działania polega na wiązaniu się tlenku węgla z atomem żelaza w cząsteczce hemu, tworząc związek zwany karboksyhemoglobiną (COHb). Wentylacja powietrzem zwierającym CO wiedzie do hipoksji tkankowej czyli niedotlenienia. Zwolnieniu, a następnie zahamowaniu ulegają metaboliczne procesy oksydacyjne, dochodzi do akumulacji kwaśnych metabolitów, przyczyniających się do rozszerzenia tętnic mózgowych a w konsekwencji przekrwienia mózgu.

Podsumowanie: Liczba zatruć tlenkiem węgla w Polsce jest znacznie większa niż w innych krajach Europy. W ostatnich latach zaobserwowano znaczny spadek śmiertelności spowodowanej zatruciem CO, jednakże nadal bardzo wysoki koszt zdrowotny, wyrażający się w tysiącach pacjentów tracących zdrowie  a nawet życie, skłania do dbałości o skuteczność  działań prewencyjnych.

 

Słowa kluczowe: tlenek węgla, zatrucie, hipoksja.

 

Abstract

 

Introduction: Carbon monoxide (CO) is a colorless, odorless, non-irritating and toxic gas, undetectable by the sense organs. CO is a product of incomplete combustion of substances containing hydrocarbon products (industrial gas, coal, wood). Carbon monoxide is one of the most common causes of poisoning inhalation in the world.

Aim of the study: The aim of this study was to analyze the routes of exposure, clinical manifestation and treatment of carbon monoxide poisoning.

Brief overview of the state of knowledge: The toxicity of carbon monoxide is strongly associated with its high affinity for hemoglobin (approximately 200 times greater than the oxygen). The heart and central nervous system (CNS) are the most vulnerable to CO. Pathomechanism of action involves binding of carbon monoxide with iron atom in the heme molecule to form a compound called carboxyhemoglobin (COHb). Inhaling carbon monoxide-rich air may cause anoxia. The oxidative metabolic processes are inhibited. Accumulation of acidic metabolites cause the enlargement of the cerebral arteries and consequently hyperemia of the brain.

Summary: The amount of carbon monoxide poisoning in Poland is higher than in other European countries. Significant decrease mortality for carbon monoxide poisoning has observed over the last few years. Thousands of patients who lose their health and  their lives, should cause the attention to the effectiveness of preventive measures.

 

Keywords: carbon monoxide, poisoning, hypoxia.


Keywords


tlenek węgla, zatrucie, hipoksja, carbon monoxide, poisoning, hypoxia.

Full Text:

PDF (Polski)

References


Piśmiennictwo

Szponar E, Szponar J, Kulik – Rechberger B, i in. Narażenie na toksyczne działanie tlenku węgla jako przyczyna hospitalizacji pacjentów w Dziecięcym Szpitalu Klinicznym w Lublinie w latach 2006 – 2012. Prz Lek 2012; 69(8): 420- 423.

Nieścior M, Jackowska T. Zatrucie tlenkiem węgla. Post N Med. 2013; XXVI( 7):519- 522.

Krzyżanowski M, Seroka W, Skotak K, i in. Zgony i hospitalizacje z powodu zatrucia tlenkiem węgla w Polsce. BiTP. 2014; 33(1): 75 -82.

Burda P, Kołaciński Z, Głębocka – Łukasik M, i in. Postępowanie w ostrych zatruciach tlenkiem węgla- stanowisko Sekcji Toksykologii Klinicznej Polskiego Towarzystwa Lekarskiego. 2012

Gałązkowski R. Nowe możliwości w zakresie ratownictwa medycznego i transportu międzyszpitalnego Lotniczego Pogotowia Ratunkowego. Anaesthesiol. Intensive Ther. 2010; 42: 174- 178.

Trzos A. Triage w zdarzeniach chemicznych. W: Konieczny J. [red.]. Administracja bezpieczeństwa chemicznego. Analiza zagrożeń, ratownictwo chemiczne, ekologiczne i medyczne. Poznań: Garmond Oficyna Wydawnicza; 2008: 287- 303.

Thom SR. Carbon Monoxide pathophysiology and treatment. W: Neuman TS, Thom SR [eds.]: Physiology and Medicine of Hyperbaric Oxygen Therapy. Elsevier Inc., Philadelphia 2008: 321-347.

Ochudło S, Bal A, Opala G. Sekwencja objawów neurologicznych w ostrym zatruciu tlenkiem węgla – opis przypadku. Post Psychiatr Neurol. 2000; 9: 207 – 212.

Gorman D, Drewry A, Huang YL, et al.: The clinical toxicology of carbon monoxide. Toxicology. 2003; 187: 25- 33.

Guzman JA. Carbon monoxide poisoning. Crit Care Clin 2012; 28: 537-548.

Rajiah K, Mathew E.M. Clinical manifestation, effects, diagnosis, monitoring of carbon monoxide poisoning and toxicity. Afr J Pharm Pharmacol 2011; 5:259–264.

Rehberg S, Maybauer M, Enkhbaatar P, at al.: Pathophysiology, management and treatment of smoke inhalation injury. Expert Rev Respir Med. 2009;1, 3(3): 283–297.

Rucker J, Fisher JA. Carbon monoxide poisoning. [In:] Albert RK, Slutsky AS, Ranieri VM. et al. Clinical Critical Care Medicine. Elsevier 2006; 63: 679-683.

Lindell K, Weaver M.D. Carbon Monoxide Poisoning. N Engl J Med 2009; 360:1217-1225.

Gałązkowski R, Wejnarski A, Baumberg I, i in. Wpływ przedszpitalnego zastosowania nieinwazyjnego pomiaru karboksyhemoglobiny na działanie ratunkowe w zdarzeniach mnogich i masowych – opis przypadku. Medycyna pracy 2014; 65(2): 289-295.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.




Copyright (c)



Journal of Education, Health and Sport formerly Journal of Health Sciences

Declaration on the original version.

Editors indicates that the main version of the magazine is to issue a "electronic".

The journal has had 5 points in Ministry of Science and Higher Education parametric evaluation. § 8. 2) and § 12. 1. 2) 22.02.2019.

1223 Journal of Education, Health and Sport eISSN 2391-8306 7

ISSN 2391-8306 formerly ISSN: 1429-9623 / 2300-665X

Archives 2011 - 2014

PBN 2011 - 2014

https://pbn.nauka.gov.pl/sedno-webapp/search?search&searchCategory=WORK&filter.inJournal=36616

POL-index 2011 - 2014

https://pbn.nauka.gov.pl/polindex-webapp/browse/journal/journal-32a319c5-a850-4f44-ba70-1418a6087655

BASE 2011 - 2014

https://www.base-search.net/Search/Results?lookfor=Journal+of+Health+Sciences+%28Radom%29&type=all&oaboost=1&ling=1&name=&thes=&refid=dcrespl&newsearch=1

http://elibrary.ru/contents.asp?titleid=37467

http://journal.rsw.edu.pl/index.php/JHS/issue/archive

Indexed in Bases, Bazy indeksacyjne: ERIH Plus, Worldcat, PBN/POL-Index, ICI Journals Master List, Directory of Open Access Journals (DOAJ), ZBD, Ulrich's periodicals, Google Scholar, Polska Bibliografia Lekarska

US NLM = 101679844

101679844 - NLM Catalog Result - NCBI

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/nlmcatalog/101679844

Find a library that holds this journal: http://worldcat.org/issn/23918306

Journal Language(s): English 

PBN Poland

https://pbn.nauka.gov.pl/sedno-webapp/journals/49068

POL-index

https://pbn.nauka.gov.pl/polindex-webapp/browse/journal/journal-c39c8169-88d2-45db-9e7f-d948ce9981c4

BASE

https://www.base-search.net/Search/Results?join=AND&bool0[]=AND&lookfor0[]=2391-8306&type0[]=all&page=11&l=pl&oaboost=1&refid=dcpagepl

Redaction, Publisher and Editorial Office

Instytut Kultury Fizycznej Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Institute of Physical Education Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz, Poland 85-091 Bydgoszcz ul. Sportowa 2  www.ukw.edu.pl Copyright by Instytut Kultury Fizycznej UKW w Bydgoszczy http://ojs.ukw.edu.pl/index.php/johs  Open Access ISSN 2391-8306 formerly ISSN: 1429-9623 / 2300-665X

The journal has been approved for inclusion in ERIH PLUS.

The ERIH PLUS listing of the journal is available at https://dbh.nsd.uib.no/publiseringskanaler/erihplus/periodical/info?id=485984

SIC Science citation index (calculated on the basis of TCI and Page Rank) 0

Russian Impact factor 0.16

Indexed in Index Copernicus Journals Master List.

http://journals.indexcopernicus.com/Journal+of+Education+Health+and+Sport,p24782242,3.html

ICV 2018 = 95.95 ICV 2017 = 91.30 ICV 2016 = 84.69 ICV 2015 = 93.34 ICV 2014 = 89.51 Standardized Value: 8.27 ICV 2013: 7.32 ICV 2012: 6.41 ICV 20115.48

The InfoBase Index IBI Factor for the year 2015 is 3.56 in InfoBase Index.com.

Website: www.infobaseindex.com

Universal Impact Factor 1.78 for year 2012. (http://www.uifactor.org/AppliedJournals.aspx)

Indexed in Polish Scholarly Bibliography (PBN) (PBN Polska Bibliografia Naukowa) (https://pbn.nauka.gov.pl/journals/36616)

is a portal of the Polish Ministry of Science and Higher Education, collecting information on publications of Polish scientists and on Polish and foreign scholarly journals. Polish Scholarly Bibliograhpy is a part of POL-on - System of Information on Higher Education. It is operated by the Interdisciplinary Centre for Mathematical and Computational Modelling, University of Warsaw.

Indexed in Russian Sciences Index Российский индекс научного цитирования (РИНЦ) http://elibrary.ru/contents.asp?titleid=37467

Indexed in Arianta Polish scientific and professional electronic journals Aneta Drabek i Arkadiusz Pulikowski

(http://www1.bg.us.edu.pl/bazy/czasopisma/czasop_full.asp?id=3595)